راهبرد هوشمندانه روسیه در افغانستان

112 نمایش هاکوکچه پرسآخرین بروزرسانی:شنبه ۱۶ جدی ۱۳۹۶ - ۱۱:۰۳ قبل از ظهر
راهبرد هوشمندانه روسیه در افغانستان

در ادامه این گزارش آمده است: اگرچه این همگرایی به امریکا و روسیه فرصت داده است تا با یکدیگر همکاری کنند، اما در اصل، اختلافات مهمی بین طرفین وجود دارد. نشریه امریکایی فارن افرز نوشت: اگرچه هر دو کشور خواهان ثبات افغانستان هستند، اما تعریف آنها از ثبات بسیار متفاوت است؛ به طوری که، رویکرد امریکا ایجاد دولت مرکزی مقتدر در کابل و نیروی امنیتی ملی مجهز و آموزش دیده است؛ حال آنکه روسیه با طیف وسیعی از فعالانی همکاری می‌کند که برخی از آنها با دولت کابل مستقیما رقابت می‌‌کنند.

مسکو حتی به فکر همکاری با طالبان نیز بوده و به مشروعیت این گروه، که همچنان امنیت دولت افغانستان و امریکا و ناتو را تهدید می‌‌کند، کمک کرده است. در چند سال اخیر، شکاف بین راهبردهای امریکا و روسیه [در قبال افغانستان] بیشتر شده است.

روسیه معتقد است که رویکرد امریکا کارآمد نبوده و اراده سیاسی واشنگتن برای تداوم مداخله در افغانستان به زودی از بین خواهد رفت، و از همین رو، روسیه باید به تنهایی برای مقابله با بی‌ثباتی در افغانستان آماده شود. از نظر روسیه، این چالشی جدی است اما در عین حال، فرصتی برای تضعیف امریکا فراهم می‌کند.

شکاف فزاینده: زمانی که امریکا در سال ٢٠٠١ به افغانستان حمله کرد، منافع امریکا و روسیه در افغانستان به هم نزدیک بودند. هر دو کشور به دنبال ریشه‌کنی القاعده و گروه‌های تروریستی وابسته به آن بوده و نمی‌خواستند که افغانستان بار دیگر به بهشت امن تروریست‌ها تبدیل شود. از سال ١٩٨٩ که نیروهای شوروی از افغانستان خارج شدند، مسکو از بروز خلأ سیاسی و به تبع آن، ظهور افراط‌گرایی و تهدیدات تروریستی در افغانستان نگران بود.

اگرچه مسکو از احتمال حضور نظامی طولانی مدت امریکا نگران بود، اما عملیات‌های ناتو و امریکا را تحمل کرد با این امید که این عملیات‌ها به ثبات جنوب و مرکز آسیا کمک کند. در دولت اوباما، همکاری بین روسیه و امریکا در افغانستان به اوج خود رسید، به طوری که مسکو با انتقال تجهیزات و تدارکات نیروهای امریکا و ناتو از طریق قلمرو روسیه موافقت کرد، به نیروهای افغان مورد حمایت امریکا، هلیکوپتر Mi-١٧ روسی فروخت و برای مهار تولید تریاک و نابودی تجارت مواد مخدر با امریکا همکاری کرد.

با این حال، اعتماد روسیه به تعهد امریکا (و توانایی اجرای آن) در افغانستان با گذشت زمان از میان رفت. مسکو برای دفاع از منافع خود و فروپاشی احتمالی دولت کابل، شروع به ارایه راهبرد خاص خود کرد. تصرف اوکراین توسط روسیه در سال ٢٠١٤، باعث سردی روابط امریکا- روسیه شد و تمایل مسکو به حمایت از واشنگتن [در افغانستان] را کاهش داد. با وجود این حمایت از تداوم حضور امریکا، مسکو از راهبرد جدید امریکا در قبال افغانستان ناامید شده است.

از نظر مسکو، راهبرد جدید امریکا که شامل افزایش متوسط تعداد نیروهای نظامی، تجدید تمرکز بر مقابله با تروریسم و جدول زمان‌بندی باز است، راهبردی مثل راهبردهای قبلی بوده و در راستای رویکرد دولت اوباماست. اهداف کرملین: در سال‌های اخیر، روسیه طیفی از مانورهای سیاست خارجی در خاورمیانه را اجرا کرده است که هدف آن کسب منافع اقتصادی و سیاسی و تحکیم موقعیت روسیه به عنوان بازیگر کلیدی در حل مناقشات آینده بوده است. مداخله روسیه در افغانستان در راستای گسترش این راهبرد بوده و هدف آن اکنون از تضمین ثبات افغانستان فراتر می‌رود.

روسیه به دنبال توسعه شبکه ارتباطات و تجهیزات خاص خود است تا در صورت فروپاشی دولت مرکزی افغانستان از منافع روسیه دفاع کند. همچنین روسیه به دنبال تحکیم موقعیت خود به عنوان بازیگر منطقه‌ای است تا بر شهرت بین‌المللی خود به عنوان یک قدرت مهم در بحران‌های جهانی، بیفزاید.

مداخله فزاینده روسیه در افغانستان شامل پیشنهادات سرمایه‌گذاری در امور تجاری، کمک‌های سیاسی، برنامه‌های فرهنگی و حمایت مالی و نظامی از دولت مرکزی، کارگزاران قدرت در شمال افغانستان و طالبان می‌شود. در سال ٢٠١٤، روسیه در کابل یک مرکز فرهنگی بازگشایی و از سال ٢٠١٦، ده‌ها هزار کلاشینکف و میلیون‌ها قبضه مهمات برای دولت افغانستان فراهم کرده است.

بسیاری از افسران نظامی، پرسنل سرویس امنیتی و دیپلمات‌های روسیه در افغانستان کسب تجربه کرده‌اند که سابقه آن به جنگ شوروی-افغانستان بازمی‌گردد. بخش قابل توجهی از مقامات افغان و افسران نظامی آن در روسیه تحصیل کرده و آموزش دیده‌اند. دولت روسیه در همگامی با هر گروه افغان که به نظرش از نفوذ زیادی برخوردار است، آزاد بوده و مقید به پیروی از ایدئولوژی یا ارزش‌های خاصی نیست.

رویکرد روسیه در افغانستان بازتابی از راهبرد موفقیت آمیز مسکو در سوریه است. در هر دو کشور، روسیه از ضعف و تردید امریکا بهره‌برداری کرده است. مسکو با میزبانی از مذاکرات افغانستان، نقش خود را در راه‌حل نهایی تضمین کرده و با جهت دهی به اوضاع، از یک طرف تداوم نفوذ خود در افغانستان را تضمین کرد و از طرف دیگر، امریکا را به پذیرش نقش روسیه در افغانستان مجبور ساخته است. روسیه در سوریه اهداف خود را با نیروی نظامی انجام داد اما در افغانستان از روابط خود با بازیگران کلیدی سیاسی و همچنین نفوذ تجاری و فرهنگی خود استفاده کرد.

*منبع: روزنامه چاپ ایران  اعتماد؛ ۱۳۹۶،۱۰،۱۶

۱۳۹۶-۱۰-۱۶ ۱۳۹۶-۱۰-۱۶
کوکچه پرس