بازتاب تظاهرات پشتون های پاکستان در مناطق پشتون نشین افغانستان

تظاهرات کم سابقه پشتون های پاکستان علیه دولت دراسلام آباد که یکی از وسیعترین اعتراضات این گروه قومی محسوب می شود؛ در افغانستان نیز بازتاب گسترده یافت و حتی رئیس جمهوری افغانستان حمایت خود را از اعتراض ها اعلام کرد که این اقدام خود واکنش های دیگری به همراه داشت.

144 نمایش هاآخرین بروزرسانی:یکشنبه ۲۲ دلو ۱۳۹۶ - ۳:۳۴ بعد از ظهر
بازتاب تظاهرات پشتون های پاکستان در مناطق پشتون نشین افغانستان

اوایل هفته گذشته که جنازه یک نوجوان پشتون به نام «نقیب الله مسید» در شهر کراچی پاکستان بعد از چند روزی که از ناپدید شدنش گذشته بود پیدا شد، موجی از اعتراضات اقوام پشتون علیه دولت در اسلام آباد مرکز پاکستان شروع شد.

پشتون های مناطق قبایلی پاکستان دولت را متهم به خفه کردن صدای عدالت خواهی پشتون ها کردند و خواستار تظاهرات گسترده علیه دولت این کشور برای تحقق عدالت شدند.

این تظاهرات رفته رفته در هفته گذشته گسترش یافت و به شکلی طبیعی در کشور افغانستان به عنوان همسایه شمالی پاکستان با دارا بودن اقوام پشتون بازتاب قومی یافت و شماری از افغان ها از تظاهرات پشتون های پاکستان علیه اسلام آباد حمایت کردند و آن را آغاز عدالت خواهی و ایستادگی در برابر تروریسم دانستند.

در منظر افکار عمومی افغانستان، پاکستان علاوه بر استقرار حکومتی نظامی و سرکوبگری اقوام به حمایت از تروریست ها و پناه دهنده به گروه های وحشت افکن نیز متهم است. روز چهارشنبه گذشته شماری از پشتون های افغانستان نیز در کابل پایتخت این کشور با همین تفکرات از تظاهرات پشتون های پاکستان علیه دولت آن کشور حمایت کردند و این حرکت را گام مثبتی برای تحقق عدالت و تامین امنیت پشتون های آن طرف خط مرزی دیورند که مورد مناقشه دو کشور نیز هست، ارزیابی کردند.

پشتون های افغانستان و پاکستان در پی سیاست های تفرقه افکنانه انگلستان در ادوار گذشته و در قالب معاهده ای به نام «دیورند» که بین نماینده انگلیس به نام «سرمارتیمیر دیورند» و «امیرعبدالرحمان خان» شاه وقت افغانستان در سال ۱۸۹۳ امضا شد، عملا در دو سوی مرز مشترک دو کشور قرار گرفتند.

این منطقه پس از تشکیل دولت پاکستان و جدا شدن از شبه قاره هند در سال ۱۹۴۷، به یک منطقه مورد منازعه بین افغانستان و پاکستان مبدل شد و همیشه تنش ها و مشکلاتی بین دو کشور از این نقطه آب می خورد و دو طرف بر مناطق قبایلی آن طرف دیورند ادعای مالکیت دارند.

البته در بیش از چهار دهه اخیر افغانستان درگیر جنگ های خونینی با اشغالگران شوروی سابق، نبردهای قدرت طلبانه داخلی و اشغال کشور توسط تکفیری ها و سپس نیروهای خارجی آمریکایی و همپیمانانش بوده و منطقی است که توان و فرصت زیادی برای پرداختن به این نوع منازعات تاریخی را نداشته است.

اما وسوسه انتقام جویی از دولتی که متهم به پناه دادن به تروریسم است و آمریکا وعده انزوا و تنبیه او را به خاطر این کارش داده است و دیده می شود که بیش از هر زمان دیگری ناچار به دست برداشتن از اهداف مداخله جویانه در امور همسایه است، دولت افغانستان را رها نکرد و تظاهرات پشتون ها فرصتی شد تا رئیس جمهوری افغانستان از برپایی این اعتراضات استقبال کند و بگوید که از حرکت‌های مدنی و صلح ‌آمیز در پاکستان که علیه افراطی گری و تروریسم شکل گرفته ‌است، حمایت می ‌کند. محمد اشرف غنی در توئیت خود نوشت که از جامعه جهانی و جامعه مدنی پاکستان انتظار می ‌رود که چنین حرکت‌ هایی را حمایت کنند، همان ‌طوری ‌که حرکت ‌های حقوق ‌دانان در پاکستان به نتیجه رسید، امید می رود این حرکت نیز به ثمر بنشیند.

غنی افزوده است که پس از رویدادهای خونین در کابل، از افغان‌ها و به ویژه از مردم منطقه خواسته بود که صف تمدن، انسانیت و اسلامیت را از صف تروریسم و وحشت تفکیک کنند. وی از رسانه های این کشور هم خواست که به ‌منظورعملی‌ کردن رسالت مقدس‌ خود و با ارج‌ گذاری به اصل بی ‌طرفی، تصاویر واقعی را از جریان تظاهرات کنونی پاکستان به جهانیان گزارش دهند.

این سخنان رئیس جمهوری افغانستان نه تنها با واکنش برخی پشتون های پاکستان مواجه شد بلکه برخی از رسانه های داخلی افغانستان نیز به آن پرداختند و آن را برآمده از عواقب یک سیاست نابخردانه تحلیل کردند.

خبرگزاری «جمهور» افغانستان در همین ارتباط در نگاهی منتقدانه نوشت: بدیهی است که پشتون های پاکستان هم حق دارند در برابر ظلم و ستم و بیداد و استبداد دولت مرکزی اعتراض کنند. آنها باید در برابر تبعیض و نابرابری و محرومیت و بیگانه‌ پنداشته شدن و نادیده گرفته شدن که قرن هاست به سرنوشت ابدی شان تبدیل شده، شورش کنند. اما در ادامه تحلیل آمده است که افغانستان از آغاز تا امروز تاوان سنگین سیاست تهی از عقلانیت شاهان و سلاطین بی خرد و عاقبت نیاندیش را پرداخته است؛ همان سیاستی که برای از خودپنداری پشتون های آن سوی مرز که هیچ وقت حاضر نشدند خود را افغانستانی بدانند، حرکت هایی کرده که تاوان سنگینی داده است.

در این گزارش تصریح شده است که همین حمایت چشم ‌بسته اشرف غنی از اعتراض های پشتون‌های پاکستان، به خوبی نشان می دهد که این حمایت هیچ مبنا و معنایی جز بروز احساسات عقده مندانه قومی ندارد.

بر اساس این نوشته؛ پشتون های پاکستان هیچگاه خود را افغان ندانسته و در اصل اگر افغانستانی هم باشند، با وضعیتی که اکنون در افغانستان جریان دارد، هرگز آرزو نمی کنند که به این جهنم بازگردند.

جمهور نوشت که پشتون ها و دولت پاکستان، مشکلات را حل خواهند کرد و در کنار هم به زندگی ادامه خواهند داد؛ اما دیر نیست که کابل بار دیگر در سایه این حمایت بی حساب و کتاب و سیاست نابخردانه قومی، بار دیگر به حمام خون همان پشتون هایی بدل شود که سال هاست به نیابت از پاکستان، از ما قربانی می گیرند.

روزنامه ۸ صبح نیز در مطلبی از رئیس جمهوری افغانستان انتقاد کرد و نوشت که این حمایت در حالی صورت می گیرد که رابطه دو کشور در بدترین وضعیت قرار دارد و پاکستان نیز همواره دولت افغانستان را به حمایت از رهبران پشتون ها و بلوچ های این کشور متهم می کند. در ادامه آمده است که دولت باید بجای مداخله مستقیم در تظاهرات پشتون های پاکستان، راه های دیگری را انتخاب می کرد و روش کنونی دولت هزینه سنگینی در پی خواهد داشت. این انتقادها به حرکت غنی در داخل افغانستان محدود نشد و برخی از پشتون های آن سوی مرز دیورند که در تظاهرات ضد دولتی نیز شرکت داشتند به اظهارت رئیس جمهوری افغانستان واکنش تند نشان دادند.

«حسن خان» روزنامه ‌نگار و آگاه سیاسی پشتون‌ پاکستانی در صفحۀ توئیتر خود نوشت که تظاهرات پشتون‌های پاکستان برای قانون، عدالت و حق شهروندی است. او افزود که این اعتراض ها به حمایت بیرونی نیاز ندارد و آن ها بهتر است به ‌جای پشتیبانی از تظاهرات ما در پاکستان، بر افغانستان تمرکز داشته باشند. تظاهرات هفته گذشته پشتون ها که برای مدت هفت روز ادامه داشت، روز گذشته با پاسخ دولت پاکستان روبرو شد و در ارتباط با اعتراضات پشتون ها رئیس پلیس کراچی دستگیر شد و دولت تعهد کرد که عامل کشته شدن جوان پشتون را دستگیر و به قانون بسپارد.

پشتون ها نیز امروز به این تظاهرات پایان دادند و به دولت ۳۰ روز مهلت دادند تا در این رابطه اقدام جدی کند و در غیر آن تظاهرات خود را از سر خواهند گرفت. افغانستان خود درگیر مشکلات متعددی در حوزه امنیتی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است و به شکل منطقی تمرکز بر روی یافتن راه حل برای این مشکلات انتظاری طبیعی از متولیان امور است اما به نظر می رسد مشاوران همیشه بر تامین منافع ملی متمرکز نیستند.

۱۳۹۶-۱۱-۲۲
کوکچه پرس