حقیقت تلخ و استراتژیک منازعه: نقش مخفی آی‌اس‌آی، حمایت پاکستان و واکنش هند در آسیای جنوبی

این مقاله تحلیلی، تاریخچه‌ای کوتاه اما واضح از نقش متمرکز پاکستان، آی‌اس‌آی، و تروریسم در منطقه را ارائه می‌کند و نشان می‌دهد چرا باید به اقدامات جسورانه هند در مقابله با شبکه‌های تروریستی توجه کرد. از کودتای طالبان، ترورهای سیاسی، تا حمله پهالگام، همگی تصویری زنده از درگیری استراتژیک در آسیای جنوبی است.

آنچه امروز در منطقه می‌گذرد، نتیجه مستقیم سیاست‌های مخفی و حمایت‌های رسمی و غیررسمی پاکستان است که از طریق آی‌اس‌آی، تروریسم و تداوم بی‌ثباتی در افغانستان و هند را تأمین می‌کند. در این راستا، عملیات‌های عیان و پنهان در سطح منطقه، نقش مهمی در توازن قوا و چشم‌انداز استراتژیک این حوزه بازی می‌کنند. این گزارش، جزئیات آنچه پشت پرده رخ می‌دهد را به تصویر می‌کشد و نقش هند و دیگر بازیگران منطقه‌ای را ارزیابی می‌کند.

در این گزارش تحلیلی، به تاریخچه‌ای از اقدامات و حمایت‌های مخفی و علنی پاکستان و سازمان اطلاعات آی‌اس‌آی می‌پردازیم و نشان می‌دهیم چگونه این سازمان، از زمان کودتای طالبان در نیمه دهه ۹۰، تا سقوط کابل و تجاوز به کشمیر، نقش اصلی در تداوم بحران در آسیای جنوبی داشته است.

• کودتای ۱۹۹۶ و حمایت‌های پنهان:
  روایت غالب این است که اطلاعات بین‌سرویس پاکستان (آی‌اس‌آی) در پشت اقدام وحشیانه نفوذ بر نجات نجيب‌الله و سرنگونی دولت افغانستان قرار دارد؛ عملیاتی که عامل اصلی آن طالبان بودند.
• حمایت از طالبان و جنگ بی‌رحمانه:
  از سال ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۶، پاکستان برای سرکوب دولت افغانستان، حمایت نظامی و مالی بی‌وقفه‌ای به گروه‌های مختلف، به‌ویژه طالبان و گلبدین حکمت‌یار، ارائه داد و بیش از ۱۰ هزار موشک برای هدف قرار دادن کابل فراهم کرد.
• تصرف شمال و حمایت از القاعده:
  در سال ۱۹۹۷، حمله ویرانگر به دشت شمالی، که به تخریب و خشونت گسترده منتهی شد، به گروه‌های القاعده، طالبان و آی‌اس‌آی نسبت داده شد، که در مصاحبه‌های احمدشاه مسعود نیز تأیید شده است.
• حمایت‌های نظامی پس از ۱۹۹۸:
  گروه‌های خاص پاکستان، مخصوصاً واحدهای ویژه، برای حمایت از طالبان در محاصره قندوز فعالیت می‌کردند. پس از ۱۱ سپتامبر، این حمایت‌ها به نوعی مخفیانه و با توافق‌های محرمانه تغییر یافت، که در آن، بسیاری از عملیات‌ها پشت درهای بسته انجام شد.
• ترور احمدشاه مسعود و نقش پاکستان:
  در سپتامبر ۲۰۰۱، مسعود به ترور رفت؛ عاملان این عملیات، که سفرهای متعدد به پاکستان داشتند، با حمایت آی‌اس‌آی عمل کردند. تحلیل‌های معتبر نشان می‌دهند که پاکستان، از جمله مشرف و دیگر رهبران، در این ترور نقش داشتند.
• حمایت مستمر از طالبان و شبکه‌های تروریستی:
  از سال ۲۰۰۴، پاکستان بیشترین منابع مالی، لجستیکی و نظامی را در اختیار طالبان و گروه‌های مرتبط قرار داد که نتیجه آن، شکل‌گیری شبکه‌هایی نظیر حقانی و بازی‌های پنهان در بحران افغانستان است. حتی رهبران افغانستان، از جمله حامد کرزی، بارها پاکستان را متهم به حمایت و کمک به تروریسم کردند.
• حملات دهه ۲۰۱۰ و عقب‌نشینی رسمی:
  در سال ۲۰۱۷، حمله بزرگ به سفارت آلمان در کابل، نشان‌دهنده عمق نفوذ شبکه حقانی است، که رسماً به عنوان «بازوی واقعی آی‌اس‌آی» معرفی می‌شود.
• سقوط کابل و پیروزی طالبان:
  در ۲۰ آگوست ۲۰۲۱، سقوط کابل، پیروزی استراتژیک پاکستان و آی‌اس‌آی را تثبیت کرد، در حالی که رهبران پاکستانی شاهد جشن و جشن پیرو