ترکیه اعلام کرد به پایان کار ساخت یک دیوار مرزی به طول ۱۴۴ کیلومتر نزدیک شده است. این دیوار در بخش شمالی مرزهای ترکیه و ایران ساخته می‌شود. این دو کشور ۵۰۰ کیلومتر مرز مشترک دارند.

سلیمان سویلو، وزیر کشور ترکیه هدف از ساخت این دیوار را جلوگیری از مهاجرت غیرقانونی شهروندان افغانستان از طریق مرزهای کشورش با ایران اعلام کرد.

این دیوار از در استان‌های آغری و ایگدر ترکیه کشیده می‌شود که شاهد عبو روزانه صدها مهاجر افغان و افراد مسلح کرد بین دو کشور هستند. همچنین روزانه کالاهای زیادی بین دو کشور قاچاق می‌شوند ولی با همه این احوال وزیر کشور ترکیه روی موضوع مهاجران افغان تمرکز کرد.

ممانعت از مهاجرت افغان‌ها از ایران به ترکیه

بیش از ۷۰ درصد افغان‌های ساکن ایران، از قوم هزاره هستند و ایران از زمان جنگ خود با عراق بسیاری از آنها را برای نبردهای خود بسیج کرده است. این افغان‌ها در قالب گردان‌های فاطمیون به جنگ داخلی سوریه اعزام شدند. هزاره‌ها به طور عام از شرایط زندگی در ایران و برخوردهای نژادپرستانه در این کشور به ستوه آمده‌اند، به ویژه آنکه هزاره‌های شیعه چهره‌ آسیایی خاص خود دارند که آنها را در نه تنها در ایران که حتی در افغانستان نیز متمایز می‌کند و انگیزه‌ای برای برخورد نژادی با آنها است.

وزیر کشور ترکیه تاکید کرد که کشورش در زمینه اتخاذ همه تدابیری که مانع از مهاجرت غیرقانونی افغان‌ها می‌شود، جدی است و گفت: «روزانه ۳۰۰ مهاجرغیرقانونی افغانی از طریق ایران وارد ترکیه شدند و ما آنها را به کشورشان بازگرداندیم. تا کنون ۷ هزار و ۱۰۰ مهارجر افغانی را به کشورشان بازگردانده و دیواری ۱۴۴ کیلومتری در منطقه مرزی آغری و ایگدر ساختیم تا مانع از ورود افغان‌ها به خاک ترکیه شویم.» او افزود که ساخت این دیوار با ساخت ۴ تا ۵ کیلومتر دیگر در ماه ژوئن به پایان می‌رسد.

بسیاری مهاجران دو میلیونی افغان مقیم ایران که اغلب آنها از شیعیان هزاره هستند خواهان ترک ایران و رهسپار شدن به ترکیه هستند تا آنجا فرصت کاری بیابند یا از طریق ترکیه خود را به اتحادیه اروپا برسانند و آنجا درخواست پناهندگی کنند.

همزمان وزیر کشور ترکیه فاش کرد که هدف از ساخت این دیوار بتنی تنها جلوگیری از مهاجرت افغان‌ها نیست، بلکه مقابله با “تروریست‌ها” است. مقصود او از تروریست‌ها نیروهای حزب کارگران کردستان است.

پس‌زمینه ساخت دیوار

ترکیه در ۸ آگوست ۲۰۱۷ اعلام کرد می‌خواهد یک دیوار بتنی در مرزهایش با ایران بکشد. در آغاز سال جدید رجب‌طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه اعلام کرد که دیوار مرزی تنها در مرزهای ترکیه و ایران کشیده نمی‌شود و ترکیه قصد دارد در مرزهایش با عراق نیز چنین کند. این موضوع نشان می‌دهد نگرانی‌های امنیتی دلیل اصلی ساخت این دیوار است نه مهاجران غیرقانونی افغان.

اردوغان پیشتر در ژوئن ۲۰۱۷ از پایان کار ساخت دیوار مرزی بین ترکیه و سوریه خبر داد. این دیوار در ۶۵۰ کیلومتر از مرز ۹۱۰ کیلومتری دو کشور کشیده شد.

شکل مرزهای دو کشور و ویژگی‌های دیوار مرزی

ایران و ترکیه ۵۰۰ کیلومتر مرز مشترک دارند. بخش اعظم این مرز را کوه‌های صعب‌العبور تشکیل می‌دهد. چهار استان آغری، ایگدر، حاکاری و وان در ترکیه هم‌مرز ایران هستند. در دو سوی مرز دو اقلیم کردنشین قرار دارند. علاوه بر این استان آذربایجان غربی ایران نیز هم مرز ترکیه است.

دیوار مرزی به طول ۱۴۴ کیلومتر با استفاده از سازه‌های بتنی پیش‌ساخته به ارتفاع ۳ متر و عرض دو متر ساخته شد. وزن هر کدام از این سازه‌ها هفت تن است و روی آنها سیم‌های خاردار قرار داده شده تا ارتفاع دیوار به ۴ متر برسد.

۱۵ گذرگاه در این دیوار تعبیه شده است. این گذرگاه‌ها با شیشه ضدگلوله و سیستم‌های مراقبتی نصب شده روی سیم‌های خاردار محافظت می‌شوند.

موضع ایران

ایران از ساخت این دیوار ابراز خرسندی کرد، به ویژه اینکه ایران با مخالفان کُرد روبروست که در مناطق مرزی ایران و ترکیه اقدام به عملیات نظامی می‌کنند.

در ۹ می ۲۰۱۷ یک مقام مسئول در وزات امور خارجه ایران اعلام کرد که دولت ایران از قبل درباره ساخته شدن این دیوار مرزی اطلاع داشت و از این امر استقبال می‌کند، زیرا که ساخته شدن این دیوار قاچاق کالا از ترکیه به ایران را ناممکن می‌کند. این مقام ایران هیچ اشاره‌ای به ویژگی‌ها و کارکردهای امنیتی این دیوار نکرد.