بررسی نقد مطرح‌شده پیرامون «پروژه اقلیت‌سازی و شورای جهانی ایماق‌ها»

پیشینه تاریخی سیاست‌های قومی و مسئله «ایماق‌سازی» در غور

ساقی در بخش نخست تحلیل خود با اشاره به تاریخ ۱۵۰ ساله اخیر افغانستان مدعی است که یکی از استراتژی‌های محوری حکومت‌های مرکزی، تبدیل قوم پشتون به اکثریت و تقسیم سایر اقوام، به‌ویژه فارسی‌زبانان (فارسیوان‌ها) به گروه‌های کوچک‌تر بوده است. به باور وی، در حالی که طوایف مختلف پشتون بر محور زبان پشتو یکپارچه تعریف شده‌اند، فارسی‌زبانان تحت عناوین متعدد از جمله تاجیک، ایماق، جمشیدی، تیمنی، شغنانی، هزاره، قزلباش و سید تقسیم شده‌اند تا وزن سیاسی و اجتماعی آنان کاهش یابد.

وی با اشاره به هویت تاریخی منطقه غور و تمدن غوریان تاکید می‌کند که ادعاهای تاریخی و پژوهش‌های انجام‌شده درباره برجسته‌سازی هویت مجزای «ایماق» در غور، در راستای گسست میان مردم کنونی این منطقه و میراث تاریخی تمدن غوری و منار جام ارزیابی می‌شود.

ابهامات پیرامون شورای جهانی ایماق‌ها و نمادهای آن

بخش دیگری از این یادداشت به فعالیت‌های اخیر تشکلی تحت نام «شورای جهانی ایماق‌ها» به ریاست منیژه بوستانی اختصاص یافته است. نویسنده با طرح پرسش‌هایی درباره ساختار، نمادها و مناسبات این شورا، خواستار شفاف‌سازی از سوی دست‌اندرکاران آن شده است:

• نمادها و پرچم: استفاده از نماد هلال و ستاره (مشابه پرچم ترکیه و برخی کشورهای ترک‌زبان) در نشان رسمی این شورا، این پرسش را ایجاد کرده است که آیا این تشکل تحت تأثیر جریان‌های پان‌ترکیسم قرار دارد یا علل دیگری برای انتخاب این نماد وجود دارد.

• ارتباط با حزب جنبش ملی افغانستان: حضور هم‌زمان راحله دوستم (دختر جنرال عبدالرشید دوستم) در برنامه‌های افتتاحی این شورا در ایالات متحده آمریکا و ترکیه و همچنین حضور نمایندگان حزب جنبش ملی در نشست مشهد، نشان‌دهنده پیوندهای سیاسی میان این شورا و حزب جنبش ملی افغانستان تلقی شده است.

• سابقه فعالیت‌های سیاسی: تصاویر منتشرشده از زمان نامزدی انتخاباتی منیژه بوستانی در کنار شخصیت‌های برجسته حزب جنبش ملی، احتمال وجود ارتباطات تشکیلاتی میان این شورا و حزب مذکور را تقویت کرده است.

تأکید بر تکثر قومی و ضرورت شفافیت تاریخی

نویسنده در پایان با ادای احترام به تمامی اقوام افغانستان از جمله ترک‌تباران، ازبک‌ها، تاجیک‌ها و ایماق‌ها و با قدردانی از نقش تاریخی شخصیت‌هایی چون جنرال عبدالرشید دوستم، شهید احمدشاه مسعود و شهید برهان‌الدین ربانی در مبارزات عدالت‌خواهانه، تصریح کرده است که احترام به حقوق تمامی شهروندان و گروه‌های قومی اصل اساسی ثبات در افغانستان است. با این حال، وی تأکید می‌کند که هرگونه فعالیت سیاسی یا هویت‌سازی که متون و میراث تاریخی منطقه غور را تحت تأثیر قرار دهد، نیازمند آگاهی‌بخشی و پاسخ‌گویی شفاف به مردم این ولایت است.