فروپاشی اقتصادی، بحران عمیق بشری و محدودیت‌های همه‌جانبه‌ی ساختاری در افغانستان، دگرگونی‌های تلخ و نگران‌کننده‌ای را در زیست‌بوم اجتماعی این کشور رقم زده است. در این میان، فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی به‌ویژه پلتفرم‌هایی مانند «تیک‌تاک»، به بستر اصلی برای بروز ناهنجاری‌های پنهان، دلالی‌های جنسی و بهره‌کشی از دختران جوان تبدیل شده‌اند؛ فضایی که در آن فقر مطلق و سرکوب اجتماعی، قربانیان را به سوی تن‌فروشی آنلاین و بازاریابی تن سوق داده است.
شبکه‌های اجتماعی و به طور مشخص تیک‌تاک، به دلیل الگوریتم‌های جلب توجه و قابلیت کسب درآمد از طریق لایوها و هدایای مجازی، به ابزاری برای زیر پا گذاشتن کرامت انسانی اقشار آسیب‌پذیر بدل گشته‌اند. برخی دختران و زنان جوان افغان — که بسیاری از آن‌ها سرپرست خانواده یا طعمه باندهای قاچاق و سودجویی هستند — ناچارند برای جذب مخاطب بیشتر، بالاترین میزان رفتار نامتعارف را به نمایش بگذارند تا از این طریق نظر افراد متمول یا شبکه‌های زیرزمینی را به خود جلب کنند.
پشت پرده‌ی این بازار دیجیتالی، شبکه‌های سازمان‌یافته‌ای از دلالان جنسی و چهره‌های سودجو حضور دارند که از این دختران به عنوان طعمه استفاده می‌کنند. مکانیسم کار به این صورت است که ابتدا فرد با انتشار ویدئوهای جنجالی یا جلب ترحم در تیک‌تاک وایرال می‌شود، و سپس لایوها و چت‌های خصوصی به پل ارتباطی برای توافق بر سر تن‌فروشی پنهان، قرارهای حضوری و بهره‌کشی جنسی در ازای دریافت پول نقد یا ارزهای دیجیتال تبدیل می‌گردد.
روایت‌های دردناکی که از زبان برخی قربانیان و ناظران اجتماعی بیرون درز کرده، ابعاد این فاجعه را روشن‌تر می‌کند. یکی از دختران جوانی که مدتی در این چرخه گرفتار بوده، در روایتی تلخ بیان کرده است: «روز اول فقط برای خرید نان خشک لایو باز کردم، اما وقتی دیدم با تحقیر شدن در چند دقیقه می‌توانم پول چند روزه خانواده‌ام را درآورم، خرد شدم؛ کم‌کم شبکه‌های اجتماعی مرزهای مرا شکستند و دلالان با وعده کمک، مرا به روابطی کشاندند که دیگر راه برگشتی از آن نداشتم.»
روایت دیگری از یک فعال حقوق زنان در کابل نشان می‌دهد که چگونه این فضا به ابزار تهدید و باج‌گیری تبدیل شده است: «بسیاری از این دختران جوان ابتدا با فریبِ کار آنلاین یا مدلینگ جذب می‌شوند، اما وقتی چند ویدئوی هنجارشکن از آن‌ها ثبت شد، باندهای فاسد با تهدید به انتشار ویدئوها در جامعه سنتی افغانستان، آن‌ها را وادار به تن‌فروشی اجباری و ارتباط با مشتریان خاص در داخل و خارج از کشور می‌کنند.»
در این میان، نقش الگوریتم‌های تیک‌تاک و پلتفرم‌های مشابه نیز قابل چشم‌پوشی نیست؛ الگوریتم‌هایی که بر اساس بیشترین میزان جلب توجه طراحی شده‌اند و هر چه محتوا جنجالی‌تر و هنجارشکنانه‌تر باشد، بیشتر دیده می‌شود. این مکانیسم ماشینی، بدون در نظر گرفتن شرایط ناگوار انسانی در افغانستان، به چرخ‌دنده‌ای برای سودجویی از رنج انسان‌ها تبدیل شده و به باز شدن بیشتر این زخم کهنه کمک می‌کند.
این پدیده تاریک نشان می‌دهد که چگونه فروپاشی اقتصادی و شرایط دشوار حاکم، نسلی از دختران جوان را در تنگنای مرگ و زندگی قرار داده است؛ دخترانی که فضای مجازی برایشان نه یک ابزار ارتباطی، بلکه آخرین سنگر ناامیدانه برای بقا است که به قیمت از دست رفتن کامل کرامت، امنیت جانی و روانی‌شان تمام می‌شود و آینده یک نسل را در ابهام فرو میبرد.
برای مهار این بحران پنهان، فراتر از سرزنش قربانیان، نیاز به آگاهی‌بخشی عمومی، حمایت‌های جدی اجتماعی و توجه به ریشه‌های اقتصادی این فاجعه است. تا زمانی که سایه سنگین فقر، بیکاری و محرومیت بر سر جامعه سنگینی کند و راهکار اساسی برای نجات خانواده‌ها پیدا نشود، شبکه‌های اجتماعی همچنان قربانیان تازه‌ای از میان آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه خواهند گرفت.
بیشتر از خبرگزاری کوکچه کشف کنید
برای دریافت آخرین پست‌ها به ایمیل خود مشترک شوید
