از زمان جنگ جهانی دوم، خاورمیانه به دلیل تنشهای مداوم درگیر تشنج بوده است. روند نوگرایی در این منطقه بسیار کندتر از آن بوده که بتواند با فقر و افزایش جمعیت مقابله کند. حکومتهای ریشهدار در خاورمیانه شکل نگرفتهاند و اغلب این کشورها از عدم ثبات سیاسی رنج میبرند. خطر انقلاب، قتلهای سیاسی و جنگهای داخلی از جمله نگرانیهای اصلی در این منطقه است.
یکی از مهمترین دلایل تنشها در خاورمیانه، درگیریهای مداوم کشورهای عرب با رژیم صهیونیستی اسرائیل است. از سال ۱۹۴۸ تاکنون، سه جنگ بزرگ بین اعراب و اسرائیل رخ داده است که آخرین آنها درگیریهای اخیر بین ایران و اسرائیل است. پس از خروج بریتانیا از فلسطین در سال ۱۹۴۸، دولت اسرائیل تأسیس شد و بلافاصله شش کشور عرب به اسرائیل حمله کردند. با این حال، فقدان هماهنگی و سازماندهی در میان نیروهای عرب منجر به شکست آنها و پیروزی اسرائیل شد. این جنگ باعث آوارگی صدها هزار فلسطینی شد که تا امروز همچنان در اردوگاههای موقت زندگی میکنند.
در سال ۱۹۶۷، جنگ ششروزهای بین اعراب و اسرائیل رخ داد که در آن اسرائیل با حمایت آمریکا، بریتانیا و فرانسه، نیروهای مصر، سوریه و اردن را شکست داد و مناطق استراتژیک مانند شبهجزیره سینا، بلندیهای جولان و کرانه باختری را اشغال کرد. اسرائیل حاضر به ترک این مناطق نشد و خواستار به رسمیت شناخته شدن و قرارداد صلح شد.
درگیریهای اسرائیل با کشورهای عرب، بهویژه فلسطین، همچنان ادامه دارد. اسرائیل با حمایت قدرتهای جهانی، تسلیحات مدرن در اختیار دارد، در حالی که کشورهای عرب از این امکانات محروم بودهاند. این نابرابری نظامی باعث شده است که اسرائیل بهطور مداوم در منطقه دست به اقدامات تجاوزکارانه بزند.
در سالهای اخیر، اسرائیل حملات خود را به ایران نیز گسترش داده است. با شلیک راکتها به نمایندگیهای ایران در خارج از کشور و حملات هوایی به چندین نقطه در خاک ایران، اسرائیل عملاً به تجاوز خود ادامه داده است. این حملات منجر به شهادت نیروهای نظامی و غیرنظامی ایران شده است.
برای مقابله با این تهدیدات، ایران باید در گام نخست، بر تقویت سیستمهای دفاعی مدرن، خنثیسازی فعالیتهای استخباراتی و مقابله با ستون پنجم تمرکز کند. تنها با تقویت توان دفاعی و امنیتی است که ایران میتواند در برابر تجاوزات اسرائیل مقاومت کند.
جمشید کوهستانی
نظامی سابق
