دونالد ترامپ در تازهترین اظهارات خود مدعی شد که متحدان ناتو در جریان بیست سال جنگ افغانستان، بزدلانه عمل کرده و به جای حضور در خط مقدم، در مناطق امن مستقر بودند. این ادعا که تاریخچه همکاریهای نظامی غرب را زیر سوال برد، بلافاصله با واکنش خشمگینانه بریتانیا، پولند و ایتالیا روبرو شد. نخستوزیر بریتانیا در تماسی تلفنی، فداکاریهای سربازان کشورش را به ترامپ یادآوری کرد و خواستار احترام به خونهای ریخته شده در هلمند شد.
نخستوزیر پولند نیز با لحنی تند، این سخنان را توهین به پنج سرباز پولندی دانست که در غزنی جان خود را فدای امنیت بینالمللی کردند. او تاکید کرد که ناتو یک پیمان همبستگی است و تحریف حقایق تاریخی برای اهداف سیاسی داخلی، میتواند بنیادهای این اتحاد را در برابر تهدیدات جدید جهانی سست کند. این تنشها درست در زمانی رخ میدهد که ناتو در حال بازتعریف استراتژی خود در قبال تهدیدات شرق دور و روسیه است.
در واکنش به این فشارها، ترامپ تلاش کرد تا با انتشار پیامی جدید، شجاعت سربازان بریتانیایی را «بینظیر» توصیف کند، اما همچنان بر لزوم پرداخت سهم ۵ درصدی بودجه دفاعی از سوی اعضا پافشاری کرد. تحلیلگران بر این باورند که این «دیپلماسی بولدوزری» ترامپ، متحدان را به سمت استقلال نظامی بیشتر از آمریکا سوق میدهد. این شکاف عمیق، بیش از همه به نفع قدرتهای رقیب است که از تضعیف اتحاد غرب سود میبرند.
در داخل افغانستان، این بگومگوهای لفظی با تلخی دنبال میشود؛ چرا که بسیاری از افغانها خود را قربانی خروج ناهماهنگ و سیاستهای متناقض همین قدرتها میبینند. فعالان مدنی میگویند که بحث بر سر اینکه چه کسی بیشتر جنگیده، در حالی که افغانستان در بحران غرق است، نادیده گرفتن مسئولیت اخلاقی کشورهای عضو ناتو در قبال وضعیت کنونی مردم این سرزمین است.
انتظار میرود در نشست آتی سران ناتو، این موضوع به یکی از چالشبرانگیزترین محورهای گفتگو تبدیل شود. متحدان اروپایی اکنون با این پرسش روبرو هستند که آیا در صورت بروز بحرانی مشابه افغانستان در آینده، میتوانند دوباره به تعهدات واشنگتن اعتماد کنند یا خیر. این بیاعتمادی، نظم امنیتی جهان را در سال ۲۰۲۶ وارد دورانی از ابهام و بازنگریهای استراتژیک کرده است.
