سایه جنگ بر خاورمیانه؛ تحلیل تحولات ۱۹ فوریه ۲۰۲۶ و احتمال درگیری نظامی ایران و آمریکا

آرایش نظامی در برابر بن‌بست دیپلماتیک پس از پایان دور دوم مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در ژنو (با حضور عباس عراقچی از سوی ایران و استیو ویتکاف و جرد کوشنر از سوی آمریکا با میانجی‌گری عمان)، منابع غربی این گفتگوها را تا حد زیادی بی‌نتیجه توصیف کرده‌اند. در پاسخ به این بن‌بست، آمریکا آرایش نظامی خود را در خاورمیانه به شدت تقویت کرده است. ناو هواپیمابر «یو‌اس‌اس آبراهام لینکلن» هم‌اکنون در منطقه مستقر است و ناو «یو‌اس‌اس جرالد فورد» نیز در مسیر خاورمیانه قرار دارد.

گزارش‌های شبکه‌های خبری مانند سی‌ان‌ان (CNN) و نیویورک‌تایمز در بامداد ۱۹ فوریه حاکی از آن است که ارتش آمریکا منابع هوایی و دریایی کافی برای انجام حملات احتمالی در روزهای آینده را آماده کرده است. با این حال، گزارش‌ها تاکید دارند که دونالد ترامپ هنوز تصمیم نهایی برای آغاز حمله را اتخاذ نکرده و کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، همچنان بر «دیپلماسی به عنوان گزینه اول» تاکید دارد، هرچند از ایران خواسته است تا هرچه سریع‌تر به یک توافق دست یابد.

ارزیابی احتمال وقوع جنگ تحلیلگران موسسات ریسک سیاسی، از جمله «گروه اوراسیا» (Eurasia Group)، احتمال حملات نظامی آمریکا به تاسیسات ایران تا پایان آوریل ۲۰۲۶ را حدود ۶۵ درصد ارزیابی کرده‌اند که رقمی بسیار بالاتر از پیش‌بینی‌های معمول است. بر اساس گزارش‌های غیررسمی، واشنگتن تا پایان ماه فوریه به تهران برای ارائه امتیازات در برنامه هسته‌ای مهلت داده است.

با این وجود، بسیاری از کارشناسان معتقدند که استراتژی فعلی واشنگتن بیشتر بر پایه «فشار حداکثری و اهرم‌سازی برای مذاکره» است تا آغاز یک جنگ تمام‌عیار منطقه‌ای. متقابلاً، ایران نیز با برگزاری رزمایش‌های دریایی توسط سپاه پاسداران در تنگه هرمز و هشدارهای مقامات عالی‌رتبه نظامی، بر آمادگی کامل خود برای پاسخی «پشیمان‌کننده» تاکید کرده است. رهبر جمهوری اسلامی نیز اخیراً با انتشار تصویری تولید شده توسط هوش مصنوعی از غرق شدن ناوهای آمریکایی، پیام هشدارآمیزی صادر کرد.

پیامدهای منطقه‌ای و اقتصادی احتمال وقوع درگیری، بازارهای جهانی را به تلاطم انداخته است:

• بازار انرژی: قیمت نفت خام جهش قابل‌توجهی داشته و معامله‌گران در حال قیمت‌گذاری «پریمیوم ریسک ژئوپلیتیک» بر روی بشکه‌های نفت هستند.

• امنیت دریانوردی: هشدارهای جدی به کشتی‌های تجاری و نفت‌کش‌های آمریکایی و بین‌المللی برای پرهیز از عبور پرخطر از تنگه هرمز داده شده است که می‌تواند زنجیره تامین جهانی را مختل کند.

• آماده‌باش منطقه‌ای: در اسرائیل، بنیامین نتانیاهو به فرماندهی جبهه داخلی دستور آماده‌باش برای جنگ احتمالی با ایران را داده است. همچنین قرار است مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در ۲۸ فوریه برای هماهنگی‌های بیشتر درباره پرونده ایران به تل‌آویو سفر کند. در سوی دیگر، روسیه (از طریق سرگئی لاوروف) نسبت به عواقب فاجعه‌بار هرگونه حمله به ایران هشدار داده است.

وضعیت کنونی در خاورمیانه، ترکیبی پیچیده از دیپلماسی در وقت اضافه و نمایش قدرت نظامی است. در حالی که ماشین جنگی دو طرف در بالاترین سطح آمادگی قرار دارد، روزهای باقی‌مانده از ماه فوریه ۲۰۲۶ به شدت تعیین‌کننده خواهند بود. جهان منتظر است ببیند آیا اهرم‌های فشار منجر به یک توافق لحظه آخری می‌شود، یا یک جرقه کوچک، منطقه را وارد یک مارپیچ درگیری نظامی غیرقابل پیش‌بینی خواهد کرد.