در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در سخنرانیهای اخیر خود بارها نقش متحدان ناتو در جنگ ۲۰ ساله افغانستان را کوچک شمرده و مدعی شده است که “متحدان در خط مقدم نبودند”، امروز یکشنبه ۲۵ ژانویه ۲۰۲۶، جورجیا ملونی در بیانیهای رسمی این ادعاها را “غیرقابل قبول” خواند. ملونی تاکید کرد که ایتالیا و دیگر اعضای ناتو، بلافاصله پس از حملات ۱۱ سپتامبر، برای نخستین بار ماده ۵ پیمان آتلانتیک شمالی را فعال کرده و در همبستگی کامل با آمریکا به افغانستان نیرو اعزام کردند. او این اظهارات ترامپ را نادیده گرفتن واقعیتهای تاریخی و فداکاریهای جانی سربازان غیرآمریکایی توصیف کرد.
نخستوزیر ایتالیا با ارائه آمارهای دقیق یادآوری کرد که ایتالیا مسئولیت فرماندهی منطقه غرب افغانستان را بر عهده داشت و در طول این ماموریت ۵۳ سرباز خود را از دست داد و بیش از ۷۰۰ نظامی دیگرش زخمی شدند. او تصریح کرد که دوستی میان ایتالیا و آمریکا باید بر پایه احترام متقابل باشد و کوچک جلوه دادن نقش متحدان، همبستگی ائتلاف را در برابر تهدیدات جدید جهانی سست میکند. این تنش دیپلماتیک در حالی رخ میدهد که ناتو در سال ۲۰۲۶ با چالشهای بزرگی در شرق اروپا و دریای چین روبرو است.
علاوه بر ایتالیا، بریتانیا نیز به شدت به سخنان ترامپ واکنش نشان داده است. کایر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اظهارات ترامپ را “توهینآمیز” خواند و خاطرنشان کرد که سربازان بریتانیایی در سختترین مناطق جنگی افغانستان از جمله هلمند، بهای سنگینی پرداختهاند. دبیرکل ناتو، مارک روته، نیز در تلاش است تا با میانجیگری میان کاخ سفید و پایتختهای اروپایی، مانع از فروپاشی اتحاد درونی این سازمان شود. ترامپ در پاسخ به این فشارها، لحن خود را نسبت به بریتانیا تلطیف کرده اما همچنان بر لزوم افزایش بودجه دفاعی اعضا تاکید دارد.
در همین حال، استراتژی دفاع ملی جدید دولت ترامپ (NDS 2026) که امروز جزئیاتی از آن منتشر شد، نشان میدهد که واشنگتن قصد دارد تمرکز خود را از تقابل مستقیم با چین به “بازدارندگی از طریق قدرت” تغییر دهد. این تغییر رویکرد و همزمان تحت فشار قرار دادن متحدان سنتی، باعث نگرانی در بروکسل شده است. رهبران اروپایی بیم دارند که سیاستهای “اول آمریکا” در دوران دوم ترامپ، منجر به انزوای امنیتی اروپا و تضعیف پیمانهای استراتژیک بلندمدت شود.
این اختلافات بر سر میراث جنگ افغانستان، در زمانی بالا گرفته است که ناتو سعی دارد از شکستهای گذشته درس بگیرد. تحلیلگران معتقدند که بازخوانی متفاوت از جنگ افغانستان توسط ترامپ، بیشتر جنبه مصرف داخلی برای توجیه سیاستهای انقباضی او در قبال ناتو دارد. با این حال، واکنشهای هماهنگ رهبران اروپایی نشان میدهد که آنها دیگر حاضر نیستند هزینههای سیاسی و نظامی همکاری با آمریکا را بدون دریافت احترام و تضمینهای امنیتی متقابل بپردازند.
